Ποντιακοί χοροί

Ξηρανθήτω ημίν ο λάρυγξ, εάν επιλαθώμεθά σου ω Πάτριος Ποντία γη. (Λεωνίδας Ιασονίδης)

Να ξεραίνεται η γούλα μ’ αν ανασπάλλω την πατρίδα μ’, τον Πόντον. (Κώστας Π. Μαυρόπουλος)

1. Ανεφορίτσα:     ή Κιζέλα από το ομώνυμο τραγούδι που συνοδεύει το χορό. Χορευόταν στην περιοχή της Γαλίανας.

2. Από πάν’ καικά:  Χορός της περιοχής Άνω Ματσούκας. Ένα είδος Τικ. Παραλλαγή του χορευόταν στο Καπίκιοϊ και ονομαζόταν Καπικεαίτκον.

3. Αρματσούκ:        Χορός της περιοχής Καυκάσου.

4. Ατσιαπάτ:             Αργή μορφή Σέρρας. Χορευόταν στην περιοχή

                                         Πλατάνων.

5. Γέμουρα:          Χορευόταν στα παραθαλάσσια χωριά μεταξύ Γέμουρας και Τραπεζούντας. Ανήκει στην ομάδα χορών Τικ.

6. Γιαματάν:           Χορός που βασίζεται στο Ομάλ Καρς.

7. Γιεντίαρατζ:      ή Γεντίαρα ή Γιαράτς. Σημαίνει χορός των εφτά διαγωνιζομένων.

8. Γιουβαρλαντούμ:  Σημαίνει κατρακύλισα. Ματεντζίδικος χορός, κάτι ανάμεσα σε Κοτσαγκέλ και Τικ.

9. Διπάτ                    ή Ομάλ Τραπεζούντας ή ‘κοδεσπενιακόν. Αρχοντικός χορός κυρίως του Ανατολικού Πόντου. Χορεύεται σε δύο παραλλαγές.

10. Έταιρε:            Χορός της Άνω Ματσούκας. Μοιάζει με τον χορό Γέμουρα και χορεύεται με το ομώνυμο τραγούδι.

11. Θήμιγμαν:         ή Θήμισμαν. Τελετουργικός χορός του γάμου. Χορευόταν από εφτά μονοστέφανα ζευγάρια και ένα μονό (το τέκ’) κρατώντας λαμπάδες.

12. Καρσλίδικον:   ή Ομάλ Καρς. Χορεύεται με 6 βήματα

13. Κερασουντέϊκον: ή Ομάλ Κερασούντας, ή Έμπρ’ οπίσ’, ή Κοτσιχτόν Ομάλ, ή Ομάλ Τσαϊνικίας ή Λάχανα από το ομώνυμο τραγούδι που συνοδεύει το χορό. Χορευόταν σχεδόν σε όλο τον Πόντο. Παραλλαγή του το Διπλόν Ομάλ.

14. Κοτς:         Σημαίνει φτέρνα. Παμποντιακός χορός με κύριο χαρακτηριστικό το χτύπημα της φτέρνας στο έδαφος.

15. Κοτσαγκέλ:       Με τον χορό αυτό έκλεινε η γαμήλια διασκέδαση.

16. Κότσαρι:              Χορός της περιοχής Καρς.

17. Κούσερα:       Χορός της περιοχής Ματσούκας. Μια μορφή Τικ σε γρήγορο ρυθμό.

18. Λέτσι:       Παραλλαγή της Λετσίνας σε πιο αργό ρυθμό. Χορευόταν στην περιοχή  της  Αργυρούπολης.

19. Λετσίνα:      Χορός της περιοχής Καρς.

20. Μαντήλια:  Χορός περιοχής Κιουμούς-Ματέν και Καππαδοκίας.

21. Μηλίτσα:   Περιοχής Κερασούντας.

22. Μητερίτσα:  Προερχόμενος από την Ευρώπη χορευόταν στα σαλόνια  των πλουσίων συνοδευόμενος από τραγούδι στην νεοελληνική.

23. Μόντζονος:     Χορός περιοχής Καρς.

24. Μωμοέρια:   ή Μωμόεροι. Λαϊκό δρώμενο με πολλές παραλλαγές.

25. Ομάλι:  ή Κουνιχτόν. Χορός με δέκα βήματα της περιοχής Γαράσαρης.

26. Πατούλα:   ή Πιπιλομάταινα από το ομώνυμο τραγούδι που συνοδεύει το χορό. Παμποντιακός χορός.

27. Πιτσάκ-οϊν:  ή Μαχαίρια. Χορεύεται από δυο χορευτές που κραδαίνουν μαχαίρι. Συμπεριλαμβάνεται στους πολεμικούς χορούς.

28. Σαρίκουζ:     Σημαίνει ξανθό κορίτσι. Θεωρείται ο χορός του θερισμού.

29. Σέρρα:        ή Πυρρίχιος. Πολεμικός χορός. Χορευόταν στην περιοχή του ποταμού Σέρρα των Πλατάνων Τραπεζούντας και από εκεί πήρε την ονομασία

30. Τάμζαρα:     Χορός των περιοχών Τραπεζούντας, Γαράσαρης και Απές.

31. Τας:     Τον χορό αυτό τον έφεραν οι προερχόμενοι εκ Ρωσίας Πόντιοι. Παραλλαγή του ρωσικού χορού Καζάσκα.

32. Τερς:  Σημαίνει ανάποδα και χορεύεται προς τα αριστερά όπως η τρυγόνα.

33. Τικ μονό:  Χορευόταν στην περιοχής Ματσούκας. Αποτελείται από 6 βήματα.

34. Τικ Διπλόν:  ή Τικ ‘ς σο γόνατον. Χορευόταν σε όλο τον Πόντο. Αποτελείται από 10 βήματα.

35. Τικ Τρομαχτόν:   ή Λαγγευτόν. Χορευόταν κυρίως στην Τραπεζούντα, στα Κοτύωρα και στο Καρς.

36. Τίταρα:    ή Διπλόν Κότς ή Τριπάτ ή Τετέαγατς. Παραλλαγή του Κοτς.

37. Τονιαλίδικον:  ή Τικ Τόνιας ή Μοσκόφ. Μοσκόφ ονομάστηκε προς τιμή του αείμνηστου Δημήτρη Μοσχοβόπουλου από το Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, επειδή τον χόρευε εκπληκτικά.

37. Τουρνάλα: Περιοχής Καρς.

38. Τρυγόνα: Χορεύεται προς τα αριστερά και οι κινήσεις συμβολίζουν το θέρισμα των χόρτων.

39. Τσαντζάρα:            Περιοχής Καρς.

40. Τσουρτούγουζους:   Ματεντζίδικος χορός της περιοχής Κιουμούς-Ματέν.

41. Φώνα:   Χορός της περιοχής Αργυρούπολης.

42. Χαλάϊ:   Περιοχής Άρδασσας, Αργυρούπολης και Ακ Νταγ Ματέν.

43. Χερενίτσα:   ή  Χερανίτσα ή Σερενίτσα ή Εικοσιένα. Χορός της περιοχής Χερίανας Αργυρούπολης.

Υπάρχουν και πολλές άλλες  παραλλαγές των χορών του Πόντου. Προσπάθησα να περιοριστώ στις βασικότερες.

14 Σχόλια to “Ποντιακοί χοροί”

  1. elena Says:

    tha ithela na kserw pws xorevete o xoros moskov!!!!efxaristw

    • Κεβρεκίδης Αλέξανδρος Says:

      Αγαπητή φίλη Έλενα. Ήθελα να σου απαντήσω κι εγώ την προηγούμενη φορά αλλά δεν είχα χρόνο. Μου άρεσε το ότι κάποιος, και ειδικά μια κοπέλα, θέλει να μάθει πώς χορεύεται ο χορός «Μοσκώφ». Όπως είπε και ο φίλος mavrokos, είναι αδύνατο μέσω διαδικτύου να έχεις πλήρη, η μερική εικόνα. Τον Δημήτρη τον Μοσκώφ, τον ξέρω από τα γενοφάσια μου, μαζί χορέψαμε πολλές φορές, και τα Σαββατόβραδα γυρνούσαμε μαζί στα ποντιακά κέντρα. Πρέπει να σου πώ επίσης ότι τον χορό Τογιαλίδικο, έτσι πως τον χόρευε ο Δημήτρης, και να ήθελα δεν θα μπορούσα να στον περιγράψω. Ο τρόπος με τον οποίο χόρευε ήταν μοναδικός ! Έκανε φιγούρες που δέν αντιγράφονταν. Χόρευε η ψυχή του. «Βρισκόταν σε άλλη διάσταση». Φαντάσου ότι κανείς μέχρι τώρα δεν μπόρεσε να τον αντιγράψει!! Ίσως κάποιοι «πήραν κάτι», αλλά κανείς μέχρι τώρα δεν μπόρεσε να αποδόσει αυτόν τον χορό όπως εκείνος !! Και βέβαια κανένας χοροδιδάσκαλος, και σε κανέναν σύλλογο δεν μπορεί να δείξει, η να διδάξει τον χορό Μοσκώφ !! Τον χορό τογιαλίδικο ναί. Τον χορό Μοσκώφ όμως όχι !! Θα μπορούσα να μιλάω ώρες γι’ αυτόν τον άνθρωπο, και για τον τρόπο που χόρευε. Ελπίζω όμως σ’ ένα μεγάλο βαθμό να σε κάλυψα.

  2. mavrokos Says:

    Αγαπητή Έλενα, είναι αδύνατο μέσω διαδικτύου να έχεις μια πλήρη εικόνα του πως χορεύεται ο χορός Μοσκώφ. Οι ποντιακοί σύλλογοι είναι ανοιχτοί για όλο τον κόσμο. Θα μπορούσες να πας στον πλησιέστερο σύλλογο και να δεις ζωντανά πως χορεύεται. Ενημερωτικά να σου πω ότι είναι μια μορφή του βασικού χορού Τικ αλλά με πολύ γρήγορο ρυθμό. Επίσης ονομάζεται και Τικ Τόνιας. Η ονομασία Μοσκόφ δόθηκε τα τελευταία χρόνια προς τιμή του αείμνηστου Κώστα Μοσκοφίδη όπως γράφω και στην περιγραφή του χορού.

  3. mim Says:

    Έχω την εντύπωση ότι ή ονομασία του μοσκώφ βγήκε από το Δημήτρη Μοσκοβόπουλο από το Ωραιόκαστρο, ο οποίος τον χόρευε πολύ ώραία

  4. mavrokos Says:

    Η δική μου πληροφόρηση είναι αυτή που γράφω και θεωρώ ότι είναι η σωστή γιατί την διασταύρωσα από πολλές πηγές.

  5. Κεβρεκίδης Αλέξανδρος Says:

    Ο χορός μοσκώφ είναι ο τογιαλίδικος. Ονομάστηκε έτσι γιατί το χόρευε μοναδικά ο αείμνηστος Δημήτρης Μοσχοβόπουλος από το Ωραιόκαστρο. Είμαι από το Ωραιόκαστρο και με τον Δημήτρη ήμουν πολύ φίλος. Στο περιοδικό «ΟΡΑΜΑΝ» της Ενωσης ποντίων Ωραιοκάστρου, στο τεύχος μαρτίου, έχω αφιέρωμα σ΄αυτόν τον άνθρωπο, και αναφέρομαι στον συγκεκριμένο χορό.

  6. mavrokos Says:

    Οι πηγές που χρησιμοποίησα και τις θεωρούσα αξιόπιστες με πρόδωσαν. Προσπαθώ να βρω την πρώτη η οποία είναι «κρυμμένη» στο πλήθος της Ποντιακής βιβλιογραφίας μου.
    Άλλη πληροφορία που προέρχεται από το βιβλίο του Νίκου Ζουρνατζίδη «Συμβολή στην έρευνα του Ποντιακού χορού χορευτικές διαδικασίες και χοροί του Πόντου» αναφέρει: «Πήρε την ονομασία του από κάποιον ονόματι Δημήτρη Μοσκοφίδη (Μοσκώφ) από το Ωραιόκαστρο της Θεσσαλονίκης κ.λ.π.»
    Απ’ ότι φαίνεται κι άλλοι έχουν λανθασμένη πληροφόρηση αφού κι ο Νίκος Ζουρνατζίδης τον αναφέρει Μασκοφίδη και όχι Μοσχοβόπουλο.
    Νομίζω ότι θα πρέπει να καταλήξουμε στην πληροφορία του συμπατριώτη μας Κεβρεκίδη Αλέξανδρου που υπήρξε και φίλος του και να αποδώσουμε την προέλευση της προσωνυμίας στον αείμνηστο Δημήτρη Μοσχοβόπουλο.
    Λέω προσωνυμία του χορού γιατί όπως αναφέρει κι ο Αλέξανδρος Κεβρεκίδης η κανονική ονομασία είναι Τόνιαλιδικον ή Τικ Τόνιας.

  7. Κεβρεκίδης Αλέξανδρος Says:

    Δυστυχώς, απ΄ότι είδα στις σελίδες του internet, και η Λένα Καλπίδου – εκτός από τον Ζουρναντζίδη – τον αναφέρει ως Μοσκωφίδη. Ίσως και άλλοι να τον γνωρίζουν έτσι. Δεν ξέρω αν «αντιγράφει» κάποιος κάποιον, και ποιός ποιόν ! Κάνω αυτήν την παρέμβαση γιατί θέλω να αποκατασταθούν κάποιες αλήθειες, και να μάθει ο κόσμος για αυτούς τους ανθρώπους που επηρέασαν την ποντιακή μας παράδοση, όπως ήταν και ο μεγάλος Καλούσης. Πιθανόν ο πολύς κόσμος δεν γνωρίζει και τον Καλούση, ο οποίος ήταν κι αυτός από το Ωραιόκαστρο, και ήταν αυτός που έθεσε τις βάσεις για τους χορούς μας ! Ίσως να άκουσαν κάποιοι για την Σέρρα του καλούση…..περισότερες λεπτομέριες υπάρχουν στο προηγούμενο τεύχος του περιοδικού «ΟΡΑΜΑΝ» όπου του έχω αφιέρωμα. Ευχαριστώ για την φιλοξενία. Για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά είμαι στην διάθεσή σας.

  8. Ευθυμία Δεσποτάκη Says:

    Διαβάζω το ιστολόγιό σας εδώ και περίπου τρεις μήνες κι έχω εντυπωσιαστεί από την ακρίβεια και το πλήθος τον πληροφοριών που δίνετε. Σας ευχαριστώ που με φέρετε ένα βήμα πιο κοντά στην καταγωγή μου και που, αν και η γιαγιά μου δε ζει πια, μπορώ να την νιώθω κοντά μου, αναγνωρίζοντας την ιδιοσυγκρασία της σε κάθε αναφορά στον Πόντο και τη λαογραφία του.

    Ωστόσο έχω μια απορία. Μιλώντας με έναν συμπατριώτη μας πριν από λίγο καιρό, έμαθα ότι υπάρχει ένας τουλάχιστον χορός οποίος χορεύεται αποκλειστικά στις κηδείες. Τουλάχιστον έτσι έλεγε η γιαγιά του γνωστού μου, συγχωρεμένη αρκετά χρόνια τώρα, κι εκείνος μου το μετέφερε. Με ξένισε ιδιαίτερα η ιδέα μιας κηδείας με χορευτικό «μέρος», αλλά δεν κατάφερα να βρω περισσότερες πληροφορίες σχετικά. Έχετε εσείς κάτι υπόψην σας;

    Δε σας κρύβω ότι μια απάντησή σας θα με εξυπηρετήσει πάρα πολύ και στις συγγραφικές μου ανησυχίες. Διεξάγω ένα συγγραφικό πείραμα αυτόν τον καιρό κι η ύπαρξη ή όχι ενός τέτοιου εθίμου θα άλλαζε εντελώς μια από τις κομβικότερες σκηνές του βιβλίου. Αν θέλετε, επικοινωνίστε μαζί μου, για περισσότερες πληροφορίες.

    Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας.

  9. mavrokos Says:

    Αγαπητή συμπατριώτισσα ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Δεν γνωρίζω τίποτα για το χορό που αναφέρετε, θα επικοινωνήσω όμως με συμπατριώτες μας που είναι γνώστες των χορών μας και ότι μάθω θα σας το μεταφέρω.

  10. Κεβρεκίδης Αλέξανδρος Says:

    Αν μπορώ να βοηθήσω, θέλω να πώ ότι κι εγώ δεν έχω ακουστά για κάποιον συγκεκριμένο χορό της κηδείας. Ξέρω όμως, ότι όπως σε κάποιες κηδείες τραγουδάνε τον «Αχπαστό», έναν συγκεκριμένο σκοπό, έτσι και σε κάποιες άλλες, «ιδιαίτερες» κηδείες θα έλεγα, χόρευαν τον Σέρα χορό.

  11. mavrokos Says:

    Ευχαριστώ θερμά τον αγαπητό συμπατριώτη Κεβρεκίδη Αλέξανδρο που με τις παρεμβάσεις του μας προσφέρει ανεκτίμητες πληροφορίες

  12. ΣΠΥΡΟΣ Says:

    Οι χοροι ταμσαρα και μηλιτσα ειναι αρμενικοι χοροι

  13. mavrokos Says:

    Η συμβίωση στον Πόντο των Ελλήνων με άλλους λαούς όπως Τούρκοι, Αρμένιοι, Κούρδοι, Λαζοί κ.α. είχε αλληλεπιδράσεις και στους χορούς. Έτσι «δανείζονταν» όλοι απ’ όλους. Στην μητέρα-πατρίδα Ελλάδα όμως, τους έφεραν οι πατεράδες και οι παππούδες μας. Έτσι από τότε συγκαταλέγονται στους Ποντιακούς χορούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: