Κανόνες προφοράς Ποντιακής Διαλέκτου

 Ξηρανθήτω ημίν ο λάρυγξ, εάν επηλαθόμεθά σου ω Πάτριος Ποντία γη. (Λεωνίδας Ιασωνίδης)

Να ξεραίνεται η γούλα μ’ αν ανασπάλλω την πατρίδα μ’, τον Πόντον(Κώστας Π. Μαυρόπουλος

Η Ποντιακή διάλεκτος στον Πόντο κύρια μόνο μιλιόταν. Άρχισε να γράφεται στην Ελλάδα και στη Ρωσία. Με διαφορετικούς χαρακτήρες και κανόνες. Εμείς θα ασχοληθούμε με την γραφή και απόδοση της Ποντιακής στον Ελλαδικό χώρο. Κατ’ αρχή να ξεκαθαρίσουμε ένα σημαντικό πράγμα. Η Ποντιακή είναι μια από τις τέσσερις διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας. Η περισσότερο ομιλούμενη από τις άλλες τρεις που είναι: Η Καππαδοκική, η Κατωϊταλική και η Τσακώνικη. Τα Ηπειρώτικα, τα Κρητικά, τα Νησιώτικα κ.λ.π. είναι ιδιωματισμοί και όχι διάλεκτοι. Σαν ελληνική διάλεκτος δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει γράμματα άλλα πλην του ελληνικού αλφαβήτου. Σε μερικά όμως γράμματα προστίθενται κάποια σύμβολα για να αποδώσουν τη σωστή προφορά ορισμένων λέξεων. Τα σύμβολα αυτά για να διαβαστούν από τον κάθε υπολογιστή πρέπει να είναι εγκατεστημένη η ειδικά διαμορφωμένη γραμματοσειρά, πράγμα αδύνατο. Στην παρακάτω φωτογραφία άπεικονίζονται οι φθόγγοι που χρησιμοποίησε o Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος για τη συγγραφή του Ιστορικού Λεξικού της Ποντιακής Διαλέκτου. Παρουσιάζονται σε φωτογραφία για να μπορούν να εμφανιστούν στον κάθε υπολογιστή.

cf86ceb8cebfceb3ceb3cebfceb9-cf80cebfcebdcf84ceb9ceb1cebaceb7cf83-ceb3cf81ceb1cf86ceb7cf83-003

Σημείωση: Στην παραπάνω εικόνα χτύπησε ο δαίμων του τυπογραφείου. Στη λέξη ‘κχύσον η απόστροφος μπαίνει πριν το κάπα κι όχι ενδιάμεσα κάπα και χι.

Επειδή η γραφή της Ποντιακής διαλέκτου σε υπολογιστές δεν δύναται να γίνει με τη χρήση των παραπάνω φθόγγων (διότι απαιτείται όπως είπαμε η εγκατάσταση της ειδικά διαμορφωμένης γραμματοσειράς σε κάθε υπολογιστή), μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναλλακτικά η παρακάτω «τεχνική»

Αντί των φθόγγων του Άνθιμου Α. Παπαδόπουλου να χρησιμοποιούνται οι παρακάτω φθόγγοι των ελληνικών γραμματοσειρών με έντονη γραφή όπως παρακάτω: 

Το έντονο α προφέρεται μεταξύ ε+α όπως το Γερμανικό ä

Το έντονο ο προφέρεται μεταξύ ε+ο όπως το Γερμανικό ö 

Το έντονο ζ προφέρεται όπως το Γαλλικό j

Το έντονο ξ προφέρεται όπως το Γερμανικό ksch

Το έντονο σ προφέρεται όπως το Γαλλικό ch

Το έντονο χ προφέρεται όπως το Γαλλικό ch

Το έντονο ψ προφέρεται όπως το Γερμανικό psch

Έτσι μπορούμε να γράφουμε χερ’=χέρι αντί σερ, χον=χιόνι αντί σον, μαχαίρ’=μαχαίρι αντί μασέρ, χιλ’=χίλιοι αντί σιλ, ‘κχύσον=χύσε (εκ του αρχαίου έκχυσον) αντί ξύσον κ.ο.κ.

Αυτοί είναι οι κύριοι φθόγοι, υπάρχουν και δευτερεύοντα σύμβολα όπως το υφέν ~ και η υποδιαστολή κάτω απ’ το ι (γιώτα)

Σε λέξεις που για διάφορους λόγους είναι γραμμένες με έντονα γράμματα, η σήμανση των παραπάνω συμβόλων γίνεται με υπογράμμιση.

4 Σχόλια to “Κανόνες προφοράς Ποντιακής Διαλέκτου”

  1. xrdevelop Says:

    Δυστυχώς ο δεύτερος τρόπος που προτείνετε είναι πολύ πρόχειρος και μας καλύπτει μόνο σε συγκεκριμένες και πολύ περιορισμένες περιπτώσεις. Άρα δεν είναι λύση. Λόγος ότι δεν χρησιμοποιούμε χαρακτήρες, αλλά μορφοποίηση χαρακτήρων. Η μόνη λύση που θα είχε μέλλον είναι χρησιμοποίηση υπάρχων χαρακτήρων σύμφωνα με πρότυπο Unicode. Άρα και ο πρώτος τρόπος δεν θα μπορεί να επιζήσει.

  2. cos52 Says:

    Με σεβασμό στην προσπάθεια όλων, θα ήθελα να σημειώσω, ότι στην απόδοση των φθόγγων και συγκεκριμένα στην απόδοση του φθόγγου μεταξύ α και ε. καλό θα ήταν να παραληφθεί το «όπως το γερμανικό ä», που είναι πιθανόν να γράφτηκε από παραδρομή, επειδή το γερμανικό ä είναι καθαρό «ε» και όχι μεταξύ α και ε.

    • mavrokos Says:

      Δεν αμφισβητώ όι μπορεί να έχεις και δίκιο. Εγώ απλά μετέφερα ότι αναφέρει ο αείμνηστος Άνθιμος Παπαδόπουλος στο πιο έγκριτο Λεξικό της Ποντιακής Διαλέκτου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: